मराठी बाराखडी (marathi barakhadi pdf)

बाराखडी

बाराखडी चा 12 अंकाशी असलेला संबध आता बदलणार आहे. कारण आता बाराखडी 12 अक्षरांची न राहता 14 अक्षरांची झाली आहे. म्हणजेच चौदाखडी झाली आहे.

महाराष्ट्र विद्या प्राधिकरणाने इयता पहिलीपासून शिकवल्या जाणाऱ्या मराठी भाषेतील वर्णमालेत  बदल अमलात आणला असून ,यापुढे मुलांना बाराखडीऐवजी चौदाखडी शिकवली जाणार आहे. मराठी शब्दोच्चारात ‘अॅ’ आणि ‘ऑ’ या दोन स्वरांची भर घालण्यात आली असून, त्यामुळे मराठी भाषेची बाराखडी आता चौदाखडी झाली.

‘अ’ ते ‘औ’च्या बाराखडीत आता दोन नव्या स्वरांची वाढ करण्यात आलेली आहे. ह्या पुढे  ‘ओ’ स्वरानंतर ‘ऑ’ हा नवा स्वर येईल व  त्यानंतर ‘औ’ हा स्वर येईल. ‘ए’ स्वरानंतर ‘अॅ’ या नव्या स्वराचा क्रम असेल आणि त्यानंतर ‘ऐ’ हा स्वर येणार आहे

वर्ण – आपल्या तोंडावाटे पडणार्‍या मूल ध्वनीला वर्ण असे म्हणतात.

  • स्वरस्वरादी
  • व्यंजन
  • स्वर : ज्यांचा उच्चार करतांना जिभेचा मुखातील कोठल्याही अवयवांशी स्पर्श होत नाही त्यांना स्वर असे म्हणतात.-  अ, आ, इ, ई, ल्र, उ, ऊ, ए, ऐ, ओ, औ, ऋ

स्वरांचे प्रमुख प्रकार दोन.

  1. र्‍हस्व स्वर : ज्या स्वरांचा उच्चार करण्यास कमी वेळ लागतो त्या स्वरांना र्‍हस्व स्वर असे म्हणतात. -अ, इ, ऋ, उ
  2. दीर्घ स्वर : ज्या स्वरांचा उच्चार करण्यास अधिक वेळ लागतो त्यांना दीर्घ स्वर असे म्हणतात.- आ, ई, ऊ, ए, ऐ, ओ, औ

स्वरांचे इतर प्रकार

  1. सजातीय स्वर : एकाच उच्चार स्थांनामधून जाणार्‍या स्वरांना सजातीय स्वर असे म्हणतात.   अ-आ, उ-ऊ, ओ-औ, इ-ई, ए-ऐ
  2. विजातीय स्वर : भिन्न उच्चार स्थांनामधून उच्चारल्या जाणार्‍या स्वरांना विजातीय स्वर असे म्हणतात. -अ-ई, उ-ए, ओ-ऋ
  3. संयुक्त स्वर : दोन स्वर मिळून तयार होणार्‍या स्वरांना संयुक्त स्वर असे म्हणतात.-  याचे 4 स्वर आहेत.
  •    ए – अ+इ/ई
  •    ऐ – आ+इ/ई
  •   ओ – अ+उ/ऊ
  •   औ – आ+उ/ऊ
  1. स्वरादी : ज्याचा उच्चार करण्याअधी स्वर येतो त्यांना स्वरादी असे म्हणतात.
  •   स्वर + आदी – स्वरादी
  •   दोन स्वरादी – अं, अः
  •   स्वरादी मध्ये अनुस्वार व विसर्ग यांचा समावेश होतो.
  • दोन नवे स्वरदी : ओ, औ
  •  हे नवे स्वरादी इंग्लिश भाषेतून आलेले आहेत.
  •  उदा. बॅट, बॉल

  3.व्यंजन : एकूण व्यंजन 34 आहेत.

ज्याचा उच्चार करतांना जिभेचा कंठ, टाळू, मुर्धा, दात, ओठ, या अवयवांशी स्पर्श होतो त्यांना व्यंजन असे म्हणतात.

व्यंजनाचे पाच प्रकारात वर्णन केले जाते.-marathi barakhadi pdf.

  • स्पर्श व्यंजन 25
  • अर्धस्वर व्यंजन 4
  • उष्मा, घर्षक व्यंजन 3
  • महाप्राण व्यंजन 1
  • स्वतंत्र व्यंजन 1
  1. स्पर्श व्यंजन : एकूण व्यंजन 25 आहेत.

 ज्याचा उच्चार करतांना फुफुसातील हवा तोंडावाटे बाहेर पडतांना टाळू, कंठ, मुर्धा, दात, व ओठ यांचा स्पर्श  करून बाहेर निघते म्हणून त्यांना स्पर्श व्यंजन म्हणतात.

उदा. क, ख, ग, घ, ड,   च, छ, ज, झ, त्र,    ट, ठ, ड, द, ण  त, थ, द, ध, न.   प, फ, ब, भ, म

स्पर्श व्यंजनाचे तीन प्रकारात वर्गीकरण केले जाते.

  • कठोर वर्ण
  • मृदु वर्ण
  • अनुनासिक वर्ण
  • कठोर वर्ण – ज्या वर्णाचा उच्चार करण्यास जोर द्यावा लागतो त्यांना कठोर वर्ण असे म्हणतात.   उदा. क, ख    च, छ·     ट, ठ,   त, थ   प, फ
  • मृद वर्ण – ज्या वर्णाचा उच्चार सौम्यपणे होतो त्यांना मृद वर्ण असे म्हणतात. -उदा. ग, घ  ज, झ,   द, ध     ब ,भ
  • अनुनासिक वर्ण – ज्या वर्णाचा उच्चार त्याच्या उच्चार स्थानासोबत काही अंशी नाकातूनही केल्या जातो त्यास अनुनासिक असे म्हणतात.    उदा. ड, त्र, ण, न, म


marathi barakhadi pdf. -Download

K Ka Ki Kee Ku Koo Ke Kai Ko Kau Kam Kah
का कि की कु कू के कै को कौ कं कः
Kh Kha Khi Khee Khu Khoo Khe Khai Kho Kau Kham Khah
खा खि खी खु खू खे खै खो खौ खं खः
G Ga Gi Gee Gu Goo Ge Gai Go Gau Gam Gah
गा गि गी गु गू गे गै गो गौ गं गः
Gh Gha Ghi Ghee Ghu Ghoo Ghe Ghai Gho Ghau Gham Ghah
घा घि घी घु घू घे घै घो घौ घं घः
Ch Cha Chi Chee Chu Choo Che Chai Cho Chau Cham Chah
चा चि ची चु चू चे चै चो चौ चं चः
Chh Chha Chhi Chhe Chhu Chhoo Chhe Chhai Chho Chhau Chham Chhah
छा छि छी छु छू छे छै छो छौ छं छः
J Ja Ji Jee Ju Joo Je Jai Jo Jau Jam Jah
जा जि जी जु जू जे जै जो जौ जं जः
Jh Jha Jhi Jhee Jhu Jhoo Jhe Jhai Jho Jhau Jham Jhah
झा झि झी झु झू झे झै झो झौ झं झः
T Ta Ti Tee Tu Too Te Tai To Tau Tam Tah
टा टि टी टु टू टे टै टो टौ टं टः
Ṭh Ṭhā Ṭhi Ṭhī Ṭhu Ṭhū Ṭhē Ṭhai Ṭhō Ṭhau Ṭhaṁ Ṭhaḥ
ठा ठि ठी ठु ठू ठे ठै ठो ठौ ठं ठः
D Da Di Dee Du Doo De Dai Do Dau Dam Dah
डा डि डी डु डू डे डै डो डौ डं डः
Dh Dha Dhi Dhee Dhu Dhoo Dhe Dhai Dho Dhau Dham Dhah
ढा ढि ढी ढु ढू ढे ढै ढो ढौ ढं ढः
Ṇā ṇi ṇī ṇu ṇū ṇē ṇai ṇō ṇau ṇaṁ ṇaḥ
णा णि णी णु णू णे णै णो णौ णं णः
Ta ti tu tai tau taṁ taḥ
ता ति ती तु तू ते तै तो तौ तं तः
Th Tha Thi Thee Thu Thoo The Thai Tho Thau Tham Thah
था थि थी थु थू थे थै थो थौ थं थः
D Di Du Dai Dau Daṁ Daḥ
दा दि दी दु दू दे दै दो दौ दं दः
Dh Dhā Dhi Dhī Dhu Dhū Dhē Dhai Dhō Dhau Dhaṁ Dhaḥ
धा धि धी धु धू धे धै धो धौ धं धः
N Na Ni Nee Nu Noo Ne Nai No Nau Nam Nah
ना नि नी नु नू ने नै नो नौ नं नः
P Pa Pi Pee Pu Poo Pe Pai Po Pau Pam Pah
पा पि पी पु पू पे पै पो पौ पं पः
Ph Pha Phi Phee Phu Phoo Phe Phai Pho Phau Pham Phah
फा फि फी फु फू फे फै फो फौ फं फः
B Ba Bi Bee Bu Boo Be Bai Bo Bau Bam Bah
बा बि बी बु बू बे बै बो बौ बं बः
Bh Bha Bhi Bhee Bhu Bhoo Bhe Bhai Bho Bhau Bham Bhah
भा भि भी भु भू भे भै भो भौ भं भः
M Ma Mi Mee Mu Moo Me Mai Mo Mau Mam Mah
मा मि मी मु मू मे मै मो मौ मं मः
Y Ya Yi Yee Yu Yoo Ye Yai Yo Yau Yam Yah
या यि यी यु यू ये यै यो यौ यं यः
R Ra Ri Ree Ru Roo Re Rai Ro Rau Ram Rah
रा रि री रु रू रे रै रो रौ रं रः
L La Li Lee Lu Loo Le Lai Lo Lau Lam Lah
ला लि ली लु लू ले लै लो लौ लं लः
V Va Vi Vee Vu Voo Ve Vai Vo Vau Vam Vah
वा वि वी वु वू वे वै वो वौ वं वः
Sh Sha Shi Shee Shu Shoo She Shai Sho Shau Sham Shah
शा शि शी शु शू शे शै शो शौ शं शः
ṣā ṣi ṣī ṣu ṣū ṣē ṣai ṣō ṣau ṣaṁ ṣaḥ
षा षि षी षु षू षे षै षो षौ षं षः
S Sa Si See Su Soo Se Sai So Sau Sam Sah
सा सि सी सु सू से सै सो सौ सं सः
H Ha Hi See Hu Hoo He Hai Ho Hau Ham Hah
हा हि ही हु हू हे है हो हौ हं हः
ḷā ḷi ḷī ḷu ḷū ḷē ḷai ḷō ḷau ḷaṁ ḷaḥ
ळा ळि ळी ळु ळू ळे ळै ळो ळौ ळं ळः
ksh ksha kshi kshee Ksu Kshoo Kshe Kshai Ksho Kshau Ksham Kshah
क्ष क्षा क्षि क्षी क्षु क्षू क्षे क्षे क्षो क्षै क्षं क्ष:
dnya dnyaa Dnyi Dnyee dnyoo dnyai dnyo dnyau dnyao dnyai dnyam dnyah

4 thoughts on “मराठी बाराखडी (marathi barakhadi pdf)”

Leave a Comment